Ulica Grodzka w Krakowie to odcinek, którym przechodzi większość turystów idących z Rynku Głównego w stronę Wawelu - zwykle nie wiedząc, co mija po drodze. A stoją tu kościoły (w tym dwa o zupełnie innym charakterze), dawne budynki uniwersyteckie i kamienice z kamiennymi portalami, z których część pochodzi z czasów znacznie wcześniejszych niż ich elewacje. Ten tekst układa spacer w kolejność, która ma sens. Dowiesz się, od czego zacząć, gdzie zwolnić, co pokazać dzieciom i jak rozbić trasę, żeby nie skończyła się zmęczeniem przed wejściem na wzgórze wawelskie.
Grodzka jako część Drogi Królewskiej
Grodzka należy do najstarszych ulic Krakowa i prowadzi dokładnie tam, gdzie prowadziła przed wiekami - od Rynku Głównego w stronę wzgórza, na którym stanął zamek. To fragment Drogi Królewskiej, czyli traktu, którym do Wawelu wjeżdżały orszaki koronacyjne i uroczyste procesje. Dzisiejszy turysta idzie tą samą osią, tylko zwykle zaczyna od Rynku, a nie od Bramy Floriańskiej. Historyczne orszaki szły tak samo, od murów miejskich przez Rynek na wzgórze, więc spacerujesz ich śladem.
Nazwa odsyła do grodu, a sama ulica była też elementem szlaku handlowego biegnącego w stronę Wieliczki. Dla spaceru ma to konkretne znaczenie: zabudowa nie jest jednolita. Obok barokowych fasad stoją budynki o średniowiecznych murach. Kilka kamienic zachowało kamienne portale, które łatwo przegapić, patrząc tylko przed siebie. Przy pierwszym przejściu opłaca się spojrzeć w górę i w głąb bram.

Dwa kościoły, które zmieniają tempo spaceru
Największy kontrast na trasie tworzą dwie świątynie stojące niemal obok siebie. Jedna jest manifestem baroku i od razu przyciąga wzrok, druga wygląda jak budowla obronna i wymaga chwili uwagi, żeby zobaczyć, z czym mamy do czynienia. To dobre miejsce, by przerwać marsz i rozejrzeć się zamiast iść dalej w stronę Wawelu. W okolicy placu Wszystkich Świętych są też bazyliki franciszkanów i dominikanów, a pod Wawelem gotycki kościół św. Idziego.
Kościół św. Piotra i Pawła
Szeroka fasada i rząd posągów apostołów przed ogrodzeniem to najbardziej rozpoznawalny widok całej ulicy. Wnętrze utrzymano w tej samej, mocnej barokowej konwencji. Świątynia bywa też miejscem koncertów muzyki klasycznej. Historię budowy i szczegóły wyposażenia zebraliśmy w przewodniku po kościele św. Piotra i Pawła, przydatnym jeszcze przed wejściem do środka.
Kościół św. Andrzeja
Kilka kroków dalej stoi budowla znacznie starsza, romańska, z grubymi murami i dwiema wieżami o charakterze obronnym. Różnica w skali i proporcjach jest tak duża, że dzieci zwykle same ją zauważają. Wystarczy poprosić, żeby zgadły, który kościół jest starszy - i historia pojawia się na spacerze bez wykładu.
Co jeszcze mijasz po drodze
Grodzka nie składa się wyłącznie z kościołów. Po drodze otwiera się plac Wszystkich Świętych z budynkiem magistratu, a dalej mija się dawne budynki uniwersyteckie z Collegium Iuridicum. Z samej ulicy prowadzą też wejścia w podwórza, gdzie działają księgarnie, pracownie i małe lokale gastronomiczne. Część z nich widać tylko z bliska, bo wąskie przejścia nie rzucają się w oczy ze środka jezdni.
Na trasie opłaca się wypatrzeć kilka rzeczy, których nie widać z chodnika przy pobieżnym marszu:
- Kamienne portale kamienic - część z nich pochodzi z czasów znacznie wcześniejszych niż otaczające je elewacje.
- Podwórza i pasaże - prowadzą do spokojniejszych zakątków, gdzie da się odpocząć od tłumu na głównej osi.
- Tablice i detale na murach - przypominają o funkcjach, jakie pełniły tu dawne kolegia i kamienice mieszczańskie.
- Widok wzdłuż ulicy - z pewnych punktów równocześnie widać wieże kościołów i sylwetkę wzgórza wawelskiego.
Taki sposób patrzenia zmienia spacer z przejścia tranzytowego w samodzielny punkt programu. Nie trzeba na to dodatkowego czasu - wystarczy nie iść środkiem ulicy przez cały odcinek.
Grodzka ma też wyraźny rytm handlowy. Parter zajmują sklepy z pamiątkami, lodziarnie i kawiarnie, a im bliżej wzgórza, tym spokojniej i mniej witryn. Jeśli planujesz zakupy po drodze, zrób je w pierwszej części trasy, bo przy końcu ulica robi się bardziej reprezentacyjna niż usługowa. Przy powrocie od Wawelu działa to odwrotnie: najpierw cisza, potem gwar.
Od Rynku czy od Wawelu - jak ustawić kolejność
Kierunek ma wpływ na to, jak zniesiesz resztę dnia. Idąc od Rynku, masz najpierw gwar i sklepy, potem kościoły, a na końcu wzgórze, czyli jedyny moment z wyraźnym podejściem. To układ dla osób, które chcą zakończyć dzień na Wawelu i wracać już bez planu. Zwiedzanie wnętrz zamku to osobna decyzja, bo wejścia na poszczególne wystawy działają niezależnie od spaceru po wzgórzu. Szczegóły opisaliśmy we wpisie o Zamku Królewskim na Wawelu, przydatnym przy planowaniu kolejności.
Odwrotny kierunek, od strony Wawelu w stronę Rynku, sprawdza się przy krótkiej wizycie w mieście i przy zmęczonych dzieciach. Podejście na wzgórze masz wtedy na początku, z zapasem sił. Potem schodzisz Grodzką w stronę Rynku, gdzie łatwiej znaleźć miejsce na posiłek i przerwę. Przy bagażu i ograniczonym czasie ta kolejność bywa wygodniejsza.

Spacer Grodzką z dziećmi
Dla dziecka sama ulica jest przede wszystkim dystansem do przejścia, więc trasę opłaca się podzielić na etapy z konkretnym celem na końcu każdego z nich. Nawierzchnia jest w dużej części kamienna, co przy wózku oznacza trzęsienie. Z małym dzieckiem lepiej nastawić się na spokojniejsze tempo i krótsze odcinki niż na jedno długie przejście.
Dobrze działa też zmiana bodźców w połowie drogi. Po dwóch kościołach i opowieści o koronacjach wiele dzieci potrzebuje czegoś, co da się dotknąć albo zrobić samemu. Taką rolę pełnią atrakcje w centrum. Na przerwę w serii zabytków nadaje się muzeum żywych motyli, gdzie owady latają swobodnie w ciepłej hali. Po takim postoju powrót na trasę obywa się zwykle bez marudzenia. Z wózkiem trzeba jednak liczyć się z ograniczeniami: w obiektach House of Attractions nie ma wind, są schody, a Muzeum Żywych Motyli nie jest przystosowane do wjazdu wózkiem.
Kiedy na Grodzkiej jest najspokojniej
Ulica pracuje w rytmie ruchu turystycznego. Najwięcej osób idzie nią w weekendy, w szczycie sezonu i w czasie jarmarków na Rynku, bo wtedy całą Drogą Królewską przesuwa się gęsty strumień ludzi. Jeśli zależy ci na zdjęciach bez tłumu albo na spokojnym obejrzeniu fasad, lepszy będzie dzień powszedni poza sezonem.
Wieczorem Grodzka zmienia charakter. Oświetlone fasady kościołów wyglądają inaczej niż w świetle dnia, a ruch wyraźnie maleje, choć część lokali pracuje dalej. To dobry moment na drugie przejście tej samej trasy, gdy zostajesz w Krakowie na dłużej niż jeden dzień.

Czym wypełnić czas, gdy pogoda psuje plan
Spacer Drogą Królewską nie znosi ulewy ani mrozu, a jesienią i zimą pogoda potrafi skrócić zwiedzanie do kilkunastu minut. Wtedy ratunkiem są miejsca pod dachem w tej samej części Starego Miasta, do których dojdziesz prosto z trasy. Wybór jest szeroki: od wnętrz kościołów, przez muzea, po atrakcje nastawione na zabawę i ruch.
Nasze punkty działają właśnie przy Grodzkiej, pod kilkoma adresami wzdłuż ulicy: kino 7D, lustrzany labirynt, wirtualna rzeczywistość i muzeum żywych motyli. Dla kogoś, kto przerwał spacer z powodu deszczu, to kontynuacja dnia w tej samej okolicy, bez przesiadek i jazdy na drugi koniec miasta. Gdy zostaje więcej czasu, niż planowałeś, pakiety łączone z oferty dla turystów pozwalają wybrać kilka punktów naraz.
Po powrocie na zewnątrz trasa i tak czeka w tym samym miejscu. Grodzka jest na tyle krótka, że da się ją przejść dwa razy w jednym dniu - raz na szybko, w drodze pod Wawel, i raz uważnie, gdy wiesz już, czego szukać w bramach i na fasadach.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ulica Grodzka to to samo co Droga Królewska?
Nie, Grodzka jest tylko jej fragmentem. Droga Królewska to cały trakt od strony Bramy Floriańskiej, przez Floriańską i Rynek Główny, do wzgórza wawelskiego, a Grodzka stanowi jego końcowy odcinek prowadzący pod zamek.
Czy spacer Grodzką da się przejść z wózkiem?
Da się, ale nawierzchnia jest w dużej mierze kamienna, więc jazda wózkiem bywa nierówna i głośna. Z małym dzieckiem lepiej zaplanować krótsze odcinki z przerwami niż jedno długie przejście całej trasy bez zatrzymania. W obiektach House of Attractions nie ma wind, są schody, a Muzeum Żywych Motyli nie jest przystosowane do wjazdu wózkiem.
Ile miejsc do zwiedzania w środku jest na tej trasie?
Na samej ulicy i w jej bezpośrednim sąsiedztwie znajdziesz kilka kościołów (w tym dwa o bardzo różnym charakterze: barokowy i romański), dawne budynki uniwersyteckie oraz atrakcje rozrywkowe pod dachem. Liczbę punktów dopasujesz do czasu, jakim dysponujesz w danym dniu.
Czy warto iść Grodzką, jeśli mam w Krakowie tylko kilka godzin?
Tak, bo łączy Rynek Główny z Wawelem bez nadkładania drogi. Przechodząc nią, zaliczasz dwa najważniejsze punkty miasta i zabytki po drodze, zamiast wracać tą samą ulicą albo szukać objazdu komunikacją miejską.
Gdzie odpocząć po dojściu pod Wawel?
Najbliżej są tereny zielone wokół wzgórza i bulwary nad Wisłą, gdzie łatwiej znaleźć miejsce do siedzenia niż w okolicy Rynku. To również dobry punkt, by zdecydować, czy wracać Grodzką, czy iść dalej w stronę Kazimierza.

